পৰম্পৰাগত খাদ্য হিচাপে পোক পৰুৱা আৰু সোনোৱাল কছাৰী সমাজ

আজিৰপৰা প্ৰায় সাত-আঠ বছৰৰ আগত কোনোবা এখন পেপাৰত পঢ়িবলৈ পাইছিলো যে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ WHO ৰ অধীনৰ কোনোবা এগৰাকী সচিবে কৈছিল যে পৃথিৱীত থকা বেছিভাগ পোক-পৰুৱা, পতংগই খাদ্যৰ উপযোগী আৰু উচ্চ প্ৰটিন সমৃদ্ধ ৷যদিহে ইহঁতক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে তেন্তে প্ৰায় দুই বিলিয়ন মানুহ অনাহাৰ তথা অপুষ্টিত ভোগাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিব৷ তদুপৰি পোক-পতংগৰ প্ৰজনন ক্ষমতা অধিক তথা সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰতো কম সময়ত বেছি বংশবৃদ্ধি কৰিব পাৰে৷ ডিছকভাৰী চেনেলত প্ৰদৰ্শিত বিয়েৰ গীলছ্ (Bear Gills)ৰ “মেন ভেছ ৱাইল্ড” (Man Vs Wild)তো তেওঁৰ খাদ্যসমূহ দেখিলে তেওঁক আদিম মানুহৰ দৰেই বোধ হ’ব৷ যিবোৰ দেখিলে বেছিভাগৰেই ওকালি আহে বা বিতৃষ্ণা জন্মে ৷তেওঁ মাত্ৰ এইটো দেখুৱাই যে আমি তেনেকুৱা জটিল সন্ধিক্ষণত পৰিলে কি কি বস্তুক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি৷ অৱশ্যে চাফ চিকুণতাৰ ফালৰ পৰা ধ্যান দিয়াতো জৰুৰী৷

ফটো- ইন্টাৰনেটৰপৰা

অসমৰ বিভিন্ন জনজাতিসমূহৰ লগতে সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ জনজাতিসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে বিভিন্ন পোক-পৰুৱা, পতংগ খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰি আহিছে৷ ঠাইভেদে নামবোৰ বেলেগ বেলেগ হ’লেও এই পোক-পতংগবোৰ গ্ৰহণৰ পদ্ধতি প্ৰায় একে ৷মই কেৱল মাত্ৰ সোনোৱাল কছাৰী জনজাতি লোকসকলে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰা পোক-পতংগৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিম৷ নামবোৰো ঠাইবিশেষে একে নহ’বও পাৰে ৷

সোনোৱাল কছাৰীসকলে বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত আৰু উৎসৱৰ লগত সংগতি ৰাখি বিভিন্ন পোক – পতংগক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে৷ ইয়াৰ ভিতৰত জাপাংকৰি (নে ঝুপিয়াং) (Giant water bug), নিংকৰি (Hydrophillus triangular), কানচেপা(?)( জিঞাৰ পলু অৱস্থা, পানীত থাকে) বিভিন্ন জাতৰ ফৰিং(Grasshopper), পানীপোক ( জাপাংকৰিৰ মাহীয়েক,(Water skater), আমৰলি টোপ( Green weaver ant ), উঁইপোক বা উঁই ৰজা, মেকমৌ পৰুৱা ( Winged termites), কোদো ,বৰলৰ টোপ, এড়ী, মুগা আৰু নুনী লেটা, চাকচন, গাগিনীৰ বাহ(Praying mantis nest),চেয়াপোক বা চেৱা পোক ইত্যাদি৷ইয়াৰে বেছিভাগকে পলু বা লেটা অৱস্থাত থাকোতেই খোৱা হয় ৷

জাপাংকৰি(ঝুপিয়াং) ফটো- ইন্টাৰনেটৰপৰা

জাপাংকৰি ( ঝুপিয়াং??) হৈছে এবিধ মটীয়া বৰণৰ পাখিলগা চেপেটা পতংগ৷ ইয়াৰ ছটা ঠেং আৰু এটা শুং থাকে ৷ পথাৰৰ ঘাঁহ বা দলঘাঁহ, বিল আদিত পোৱা যায় ৷ ইয়াৰ শুঙটোৰে ফুটিলে বিষ হয় ৷ মাছ ধৰিবলৈ গৈ এই পতংগবিধো ধৰি আনি খৰিকাত দি বা ভাজি কৰি খোৱা হয়৷ ইহঁতে ঘাঁহৰ মাজত বাৰিষা কালত কণী পাৰে আৰু কণীবোৰ ফুটি পোৱালি ওলায়৷ ঠিক সেইদৰে কানচেপা(???) দেখাত পলুৰ দৰে, ডাঙৰ হৈ মোট সলাই একপ্ৰকাৰৰ জিঞালৈ পৰিণত হয় ৷ জাকৈ বাওঁতে এইবোৰো উঠে আৰু মাছৰ দৰেই ভাজি কৰি খোৱা হয়৷

নিংকৰি(খেতেমা??) ফটো- ইন্টাৰনেটৰপৰা

নিংকৰি হৈছে ক’লা পানীত থকা এবিধ পতংগ৷ এইবিধো মাছৰ লগতে ধৰা হয় ৷ বুকুৰ ফালে ইয়াৰ এটা জোঙা কাঁইট থাকে আৰু ঠেঙবোৰতো সৰু সৰু কাঁইট থাকে বাবে পাখি আৰু ঠেং গুচাওঁতে সাৱধান হ’ব লাগে ৷ এইবোৰকো ভাজি কৰি খোৱা হয়৷

উঁইচিৰিঙা

উঁইচিৰিঙা হৈছে উচ্চ প্ৰটিনযুক্ত এবিধ পতংগ৷ শস্যৰ পথাৰত থাকি ই শস্য কুটি খাই অনিষ্ট কৰে৷ দিনৰ ভাগত গাঁত খান্দি সোমাই থাকে৷ ই দেখাত ৰঙচুৱা মটীয়া বৰণৰ৷ ৰাতি লাইট বা লেমৰ পোহৰত ইহঁত জাক পাতি উৰি আহে৷ কম পৰিমাণৰ উঁইচিৰিঙাই অনিষ্ট নকৰিলেও সংখ্যাত বেছি হ’লে ইহঁতে শস্যৰ পথাৰ নষ্ট কৰে৷ এই উঁইচিৰিঙাবোৰক ধৰি পাখি গুচাই খৰিকাত পুৰি বা ভাজি কৰি খোৱা হয়৷ গাগিনীৰ বাহটো হৈছে প্ৰটিনৰ উৎস ৷ ইয়াক কেঁচায়ো খাব পাৰি বা পুুৰিও খাব পাৰি ৷

ধান ফৰিং

ধানদোৱাৰ সময়ত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ ফৰিং ওলায়৷ সোনোৱাল কছাৰী লোকসকলে ধান দাই থাকোতেই ধাননিৰ মাজত থকা ফৰিঙো ধৰি ধৰি যায়৷ সৰু সৰু ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে কেৱল ফৰিং ধৰিবলৈকো যায়৷ এই ফৰিঙবোৰ যথেষ্ট তেলীয়া হয়৷ গধূলি খৰিকাত পুৰি বা ভাজি কৰি ভাতৰ লগত খোৱা হয়৷ ধান ফৰিঙক কেঁঁচায়ো খাব পাৰি ৷ মোৰ মনত আছে সৰুতে ফৰিঙৰ তেলবোৰ ওঁঠত লগাইছিলো , কাৰণ ফৰিঙৰ তেল সানিলে ওঁঠ নাফাটে আৰু ফটা থাকিলেও ভাল হয় কৈছিল৷ ধান ফৰিঙৰ উপৰিও কচুখাতি, কাকতি ফৰিং আদিও খোৱা দেখা যায় ৷

গাগিনীৰ বাহ

সোনোৱাল কছাৰী লোকসকলৰ বাবে বহাগ বিহুত আমৰলি টোপ অপৰিহাৰ্য পৰম্পৰাগত খাদ্য৷ মানুহ বিহুৰ দিনা খাবলৈ আগদিনাই যোগাৰ কৰি ৰাখে৷আমৰলি টোপ এশ এটা শাকৰ সমান মৰ্যাদা দিয়া হয়৷ এইটো বিশ্বাস কৰা হয় যে মানুহ বিহুৰ দিনা আমৰলি টোপ খালে বছৰটোলৈ বিভিন্ন বেমাৰৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰি৷ ই বনৌষধিৰ কাম কৰে ৷ সেয়েহে মানুহ বিহুৰ দিনা ইয়াক হাঁহ বা কুুুুকুুৰাৰ কণী বা বিলাহীৰ লগত ভাজি কৰি খোৱা হয় ৷ আজিকালি এইবিধ টোপ অজনজাতি লোক সকলেও খোৱা দেখা গৈছে৷ ঠাই ভেদে ইয়াৰ চাহিদা অনুযায়ী বজাৰতো উপলব্ধ হয়৷ প্ৰতিকেজি আমৰলি টোপৰ মূল্য ৪০০-৬০০ টকা ৷

নুনীলেটা ফটো-ইন্টাৰনেট

অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সূতাৰ বাবে এড়ী, মুগা আৰু নুনী পালন কৰা হয় ৷ কিন্তু সোনোৱাল কছাৰী আৰু আন জনজাতীয় লোকসকলে ইয়াৰ লেটাবোৰো খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে ৷ সূতাৰ লগতে এই লেটাবোৰৰো চাহিদা দিনক দিনে বৃদ্ধি পাইছে৷ অজনজাতীয় লোকসকলৰ মাজতো বহুতেই লেটাক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে৷ প্ৰতিকেজি এড়ী লেটাৰ মূল্য ৪০০-৫০০টকা ৷

বৰলৰ টোপ

তামোল গছ আৰু চেয়া(চেৱা) গছৰ ভিতৰৰ সাহটো খাই পেলোৱা এবিধ পোক হৈছে চেৱাপোক(চেয়াপোক)৷ এইবোৰক ভাজি বা খৰিকাত দি খোৱা হয়৷ একেদৰে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বৰল যেনে- টেকেলী কোদো, গাতোৱাল, ৰঙা বৰল, পাতসিয়া মৌ আদিৰ টোপো চেৱাপোকৰ দৰেই ভাজি খোৱা হয় ৷

চেৱাপোক

জেঠ – আহাৰ মাহৰ পৰা ভাদ মাহলৈকে দুপৰীয়া সময়ত তীব্ৰ মাতেৰে চিঁচিঁয়াই থকা এবিধ পখিলা জাতীয় পতংগ হৈছে চাকচন৷ চাকচন দুই ৰঙৰ আছে ৷ এবিধৰ পাখি ক’লা আৰু আনবিধৰ পাখি পাতল সেউজীয়া জিলিকি থকা ৷ এই চাকচন ধৰিবলৈ সোনোৱাল কছাৰী সমাজত এক লোকগীতো প্ৰচলন আছে৷ গধূলি বেলিকা চোতালত লেম বা চাকি থৈ হাতত এডাল বাঁহৰ মাৰি লৈ বিশেষ তালত বজাই বজাই গোৱা হয় এইদৰে,

চাকচন এ ক’লী কলীয়া

মাৰ বাপেৰ আহিছে গধূলি বেলিকা

আম গছত নপৰিবি আম এঠা লাগিব

কঁঠাল গছত নপৰিবি কঁঠাল এঠা লাগিব

মোৰ গাত পৰিবি জাক জাক উৰিবি

খাবলৈ খাবলৈ তেলেতীয়া৷

চাকচন

বিশেষকৈ সৰু ল’ৰা ছোৱালীক লৈ চোতালত এইদৰে বজাই গোৱা হয় আৰু লেমৰ পোহৰত চাকচন উৰি আহি পৰেহি৷ এইবোৰকো খৰিকাত পুুৰি বা ভাজি খোৱা হয়৷

মেকমৌ পৰুৱা

মেকমৌ(মেকলৌ) পৰুৱা উঁই গাঁতৰপৰা বাহিৰ ওলালে বৰষুণ দিয়া সম্ভাৱনা থাকে৷ এইবোৰ সন্ধ্যাৰ সময়ত গাঁতৰ বাহিৰলৈ ওলায় ৷ যিটো মেকমৌ পৰুৱা পুনৰ গাঁতৰ ভিতৰলৈ উভতি যাব পাৰে সি উঁইৰাণী(ৰজা কোৱা হয় সাধাৰণতে) লগত সহবাস কৰি প্ৰজনন ঘটাব পাৰে৷ কিন্তু একেলগে লাখ লাখ মেকমৌ পৰুৱা গাঁতৰ ভিতৰৰপৰা ওলায় আহে৷ পোহৰ যেনিয়েই দেখে তেনিয়েই উৰে৷ এই মেকমৌ পৰুৱাবোৰক গাঁতৰ পৰা ওলাওঁতেই পানী থকা বাল্টি বা জগত ধৰি ধৰি ভৰোৱা হয় যাতে পানী তিতি উৰিব নোৱাৰা হয় ৷ পাছত পানীৰপৰা উঠাই কেৰাহীত গৰম কৰি পাখিবোৰ গুচাই খোৱা হয়৷ বেছিভাগেই উৰি গৈ চৰাই চিৰিকটিৰ ভোজন হয় ৷ ইয়াৰ লগতে উঁই হাফলুত পোৱা উঁইৰজা(প্ৰকৃততে ৰাণী) কো পাতত দি খোৱা দেখা যায় ৷

উঁই ৰজা-ৰাণী

যদিও বহু লোকৰ বাবে এইবোৰ খাদ্যৰ তালিকাত নপৰে , কিন্তু অসমৰ প্ৰায়সকল জনজাতি সোনোৱাল কছাৰী, মিছিং, বড়ো, কাৰ্বি, দেউৰী আদিয়ে কম বেছি পৰিমাণে এই পোক-পতংগবোৰক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে৷ চুবুৰীয়া ৰাজ্য অৰুনাচল, নাগালেণ্ড,মিজোৰাম, মণিপুৰ আদিতো এইবোৰ খাদ্য প্ৰচলিত ৷ নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ, কহিমা আদি ঠাইত ইয়াৰ মুকলি বজাৰ আছে৷ আন্তৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত চীন, জাপান, থাইলেণ্ড আফ্ৰিকাৰ কিছু দেশত এই পোক – পতংগৰ বৃহৎ বজাৰ আছে৷ সেইবোৰ দেশত এইবোৰক ব্যৱসায়িকভিত্তিত পালন কৰে আৰু পেকেটিং বা টেমা আদিতো চুপাৰ মাৰ্কেট, অনলাইনত কিনিব পোৱা যায়৷

বৰলৰ বাহ

পৰিপুষ্টিৰ ফালৰপৰা চাবলৈ হ’লে পোক-পতংগবোৰ উচ্চ প্ৰটিনসমৃদ্ধ, কাৰ্বহাইড্ৰেটযুক্ত তথা লিপিডযুক্ত৷ কিছুমানত উচ্চ হাতৰ ওমেগা -৩(omega-3) পোৱা যায়৷ শৰীৰক মাছ -মাংসৰ পৰা যি ধৰণৰ পুষ্টি যোগান ধৰে এইসমূহতে একেই পুষ্টি যোগায় ৷ বিশ্বাস কৰা হয় যে এইবোৰে ৰোগ নিৰাময়ত সহায় কৰে৷ আমৰলি পৰুৱাক চাইনাচাইটিছৰ ৰোগত আৰু নাকৰ ইনফেকছনত ঔষধ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে৷ কোনো কোনো সমাজত মেলেৰীয়া, দাঁত বিষ, পেটৰ ৰোগ,স্কেবিজ,ব্লাড প্ৰেচাৰ নিয়ন্ত্ৰণত সহায় কৰে বুলি জনবিশ্বাস চলি আহিছে আৰু ব্যৱহাৰো কৰি আহিছে ৷ তদুপৰি এইবোৰে সংখ্যাত বৃদ্ধি হৈ শস্যৰ অনিষ্ট কৰে , সেয়ে খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে নিয়ন্ত্ৰণ হৈ থাকিব৷ অৱশ্যে কোনো কোনো অঞ্চলত এইবোৰক অবাধে নিধন কৰাৰ বাবে বিলুপ্ত হোৱাৰ সম্ভাৱনা নথকা নহয়৷ সেয়েহে এইবোৰক বাণিজ্যিকভাৱে পালন কৰিলে বিলুপ্ত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা পৰিব তথা খাদ্যৰ চাহিদাও পূৰণ হ’ব৷ অদূৰ ভৱিষ্যতে ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা নুই কৰিব নোৱাৰি৷ ইতিমধ্যেই এড়ী লেটাৰ বাণিজ্যিক প্ৰসাৰ ঘটিছেই৷ পৃথিৱীৰ প্ৰায় দুশতকৈও অধিক পোক-পতংগ খোৱাৰ বাবে উপযোগী আৰু পুষ্টিগুণসম্পন্ন৷ সেয়ে বাণিজ্যিক দিশত ভাবিবলৈ থল আছে বুলি গণ্য কৰিছো৷

বি.দ্ৰ.: যিসকলৰ এই পতংগবোৰক খাদ্যৰ তালিকাত নাই তেওঁলোকে যাতে বিৰূপ মন্তব্য নিদিয়ে৷ কাৰণ সমগ্ৰ অসমৰ জনজাতীয় সমাজ আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বহু লোকৰে এইবোৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য যিবোৰ যুগ যুগ ধৰি গ্ৰহণ কৰি আহিছে ৷ময়ো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয় ৷

Published by jyotsnasonowal

ফিনিক্স পখীৰ দৰে

8 thoughts on “পৰম্পৰাগত খাদ্য হিচাপে পোক পৰুৱা আৰু সোনোৱাল কছাৰী সমাজ

  1. মজা। ইয়াৰ ভিতৰত সব খাব নোৱাৰিলেও কেইটামান খাব পাৰিম। যদিহে ভালকৈ বনাই দিয়ে।
    বহুত নজনা কথা জানিলো গুড়িয়া।

    Liked by 1 person

  2. এইটো জনমত খাব নোৱাৰিম কিন্তু অহা জনমত নিশ্বয় কছাৰী হৈ জনম লম।

    Liked by 1 person

      1. সুন্দৰ।বহুতো নজনা কথা শিকিলো দেই।আগলেও এনে লেখা আশা কৰিলো বাইজনী।

        Liked by 1 person

  3. চেৱা পোক বিচাৰি Google ত চাৰ্চ কৰি আপোনাৰ এই লিখনিটো পালো। Facebook ত share কৰিলো।
    ভাল লাগিল ।
    চেৱা পোক পালে জনাবচোন বহুতদিন হ’ল নোখোৱাৰ।।

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: